عاقبت اتهامهای مالی چه میشود؟
مجلس ایران با طرح تحقیق و تفحص از بانک شهر موافقت کرد، بانکی که در طول یک دهه فعالیتاش، اتهامهای مالی بسیاری متوجه آن بوده است.
مجلس ایران بر همین اساس چند محور اصلی برای تحقیق و تفحص از این بانک در نظر گرفته که نشان میدهد شائبههای مالی این بانک حداقل در حد اتهام بسیار گستردهتر از چیزی است که تصور میشد.
این تحقیق و تفحص قرار است با محورهای بررسی نحوه گرفتن زمین و ساختمان از شهرداری تهران و شهرداریهای دیگر، بررسی اقدامهای شرکت مسکن و ساختمان جهان وابسته به بانک شهر، بررسی اقدامات مرتبط با خط ۶ مترو، بررسی نحوه پرداخت و خرید پروژه مگامال، بررسی دادن وام به شهرداران و مدیران شهرداری، بررسی اهلیت مدیران بانکی و بررسی نسبت مدیران بانک و مدیران شهرداری و نسبتهای احتمالی فامیلی میان کارکنان بانک و مقامهای شهرداری انجام شود.
در میان محورهای تحقیق پرونده ارتباط بانک شهر با شرکت جهان، پروژه مگامال و نسبت مدیران شهرداری با مدیران این بانک از بقیه مهمتر است.
شرکت جهان پرحاشیهترین شرکت مجموعه شهرداری تهران بود که در زمان شهرداری محمدباقر قالیباف اتهامهای بسیاری متوجه آن شد.
این شرکت در سال ۱۳۸۵ ابتدا با سهامداری شهرداری تهران و بنیاد شهید تاسیس شد و وظیفه آن برگزاری مزایده املاک شهرداری تعیین شد. اما به تدریج فعالیت شرکت جهان به بزرگترین منبع درآمد شهرداری و البته به گفته برخی اعضای موقت شورای شهر تهران به «منبع فساد مالی مدیران» آن تبدیل شد.
شهرداری تحت مدیریت محمدباقر قالیباف به شدت پرخرج بود و نیاز زیادی به منابع مالی داشت. از طرفی تصویب طرحهای جامع و تفصیلی باعث شد تا حداقل در ظاهر، فروش تراکم قاعدهمند شوند.
شهرداری برای آنچه منتقدان فرار از ضوابظ نامیدند، طرحهای تفصیلی تراکم سیار یا هولوگرام را ابداع کرد. این تراکم با تخفیف ۲۳درصدی به پیمانکاران و طلبکاران از شهرداری ارائه میشد. ارائه این نوع تراکم باعث شد کارگزاران زیادی در شهرداریها برای خرید تراکمهای سیار از پیمانکاران ایجاد شوند.
آنها با کاستن حدود ۴درصد کارمزد، هزینه تراکم را به صورت نقد پرداخت میکردند و بر اساس تخفیف شهرداری، حداقل ۱۹درصد سود میبردند. شهرداری تهران بعد از مدت کوتاهی شرکت جهان را مامور خرید این تراکمها از پیمانکاران و طلبکاران شهرداری کرد. اینجا بود که دامنه اتهامهای مالی این شرکت بسیار گسترده شد.
این شرکت با سود حاصل از هزاران میلیارد تومان تراکمی که از پیمانکاران با کارمزد پایین میخرید و دوباره با کارمزد بالا به شهرداری میفروخت به یکی از ثروتمندترین شرکتهای شهرداری تبدیل شد. این ثروت وارد بازارهای دیگری مانند طلا و ارز هم شد، چنانچه این شرکت در دولت محمود احمدینژاد به اخلال در بازار ارز و طلا متهم شد و برخی از مدیران آن هم بازداشت شدند.
در ارتباط بانک شهر با مگامال هم در نهایت پای شرکت جهان در میان است. آبان ماه سال ۱۳۹۵ محسن سرخو، عضو وقت شورای شهر تهران گفته بود بنیاد تعاون ناجا سهام این پروژه را از یک شرکت مالزیایی با قیمت ۵۰ میلیارد تومان خریده و بعد آن را با قیمت ۲۹۰ میلیارد تومان به شرکت جهان واگذار کرده و در نهایت هم شرکت جهان که خود زیرمجموعه بانک شهر محسوب میشود با ۷۰ میلیارد تومان سود آن را به بانک شهر سپرده است.
مدیران بانک شهر هم دائما به ارتباط با شهرداری تهران و خط گرفتن از سیاستهای آنها متهم بودند. محمد پورزرندی مدیرعامل پیشین این بانک پیش از آن معاون مالی و اداری قالیباف در شهرداری بود. گفته میشود علت استعفای او از مدیریت بانک شهر هم سلب صلاحیت از طرف بانک مرکزی بوده است.
حالا قرار است در تحقیق و تفحص مجلس به این موضوعات رسیدگی شود. اما موضوع تحقیق و تفحص از شرکت جهان و همچنین بانک شهر و شهرداری تهران بارها در شورای شهر تهران و مجلس ایران مطرح شده است. شهرداری پیشتر برای فرار از نظارت شورای شهر بر شرکت جهان آن را به به بانک شهر واگذار کرد و عملا از زیر چتر نظارت شورای شهر خارج کرد.
در سال پایانی شهرداری محمدباقر قالیباف هم که موضوع تحقیق و تفحص از شهرداری تهران در مجلس مطرح شد یکی از اصلیترین محورهای این تحقیق شرکت جهان و بانک شهر بودند. تحقیق و تفحصی که به گفته محمود صادقی، نماینده شهر تهران با لابی برخی نمایندگان فراکسیون امید مجلس به تصویب نرسید. رحمتالله حافظی، رئیس کمیسیون خدمات شهری شورای شهر تهران هم گفته بود برادر یکی از اعضای کمیسیون عمران مجلس برای به نتیجه نرسیدن طرح از شهرداری ۱۰ میلیارد تومان تراکم دریافت کرده بود. مشخص نیست آیا اینبار هم آنچه لابیهای پشت پرده تلقی میشود، سرنوشت این تحقیق و تفحص را مشخص خواهد کرد یا به سرنوشت دیگری دچار خواهد شد.